Polityka to teoretycznie sztuka kształtowania stosunków społecznych. Wmawia się nam, że żyjemy w kraju, w którym narzędziem jej realizacji są zasady demokratyczne - że polityka działa w naszym imieniu i w naszym interesie. A jak jest?

Trwa kampania wyborcza do Parlamentu Europejskiego. Na tym tle, szczególnie w związku z szokiem kryzysu finansowego po 2007 roku, trwa w „starej” Europie burzliwa debata o jej kształt i wizję. Od tej wizji zależą losy każdego z europejskich społeczeństw narodowych. Dyskusja koncentruje się wokół zasadniczych pytań: czy Europa po 1989 roku wybrała słusznie drogę neoliberalnego rozwoju? Jak utrzymać dynamikę gospodarczą nie dewastując powojennych osiągnięć społecznych i socjalnych Europejczyków? Czy i jak społeczeństwa mają korzystać z rynków finansowych, aby ich działanie obracało się w stronę pożytku obywateli, ochrony zasobów naturalnych, a nie wyłącznie dobra nielicznego grona „spekulantów”? Jak zapobiec postępującemu rozwarstwieniu społecznemu i nowym falom kryzysów finansowych, co jest przyczyną narastania poczucia rozczarowania Europą ostatniego ćwierćwiecza i wzrostowi skali przejawów nacjonalizmu. Czy wreszcie: jak chronić demokrację, czyli wpływ obywateli na kształt Europy uzyskując większą niezależność społeczeństw przed władzą pieniądza - nastawionych przecież wyłącznie na zysk międzynarodowych korporacji i instytucji finansowych. Dzięki tej debacie jest szansa, że Europejczycy (przynajmniej w niektórych krajach „starej Europy”), zagłosują świadomiej na swoich przedstawicieli w Unii Europejskiej. Ale tak nie stanie się w Polsce.

Zdziczała i strywializowana w znacznej mierze Polska scena polityczna nie proponuje obywatelom poważnej debaty. Poważna dyskusja tli się co prawda w bardziej czy mniej niszowych zakamarkach internetu, ale w znikomym zakresie proponują ją partie polityczne głównego nurtu i mainstreamowe media. W Polsce faktycznie demokracja nie działa. W naszej demokracji dla większości polityków ważniejsza jest sama obecność w mediach - choćby najbardziej absurdalna – i wynikający z niej wyborczy wynik, niż dbałość o interes publiczny. A dla mediów? Dla mediów bogiem jest „klikalność” i „oglądalność”. Niesie za sobą reklamowe srebrniki, które kuszą bardziej, niż obowiązek wywiązywania się z koncesji na publiczną działalność zobowiązującą do utrzymania określonego poziomu społecznej debaty.

O utrzymaniu się polityków w polityce, a mediów na rynku decyduje zatem, droga obywatelko i drogi obywatelu, gra. Cyniczna gra twoimi emocjami, a nie subtelna interakcja z twoim intelektem. Nic dziwnego, że masz poczucie bezsensu. Nic dziwnego, że zaufanie do „klasy politycznej” jest na poziomie kilkunastu procent. Nic dziwnego, że frekwencja wyborcza w Polsce w tych wyborach będzie, w porównaniu z frekwencją w Europie zachodniej, żenująca. A ta, która będzie, odzwierciedlać będzie bardziej nasze krajowe emocje: sympatie, fobie i uprzedzenia, niż twój interes - interes polskiego i europejskiego społeczeństwa.


Demokracja działa, jeśli toczy się poprzez media poważna merytoryczna debata, jeśli przyszłe działania wybranych przez ciebie przedstawicieli, są takie, jakich się spodziewałeś, jeśli masz przekonanie, że wiesz za czym głosujesz, że racja jest po twojej stronie. Ilu spośród 20 czy 25 procent głosujących Polek i Polaków będzie głosowało świadomie? W polskich warunkach, nagonka i moralna presja krzycząca coś o patriotycznym obowiązku głosowania ma sens tylko wtedy, jeśli dotyczy Ciebie.
A jeśli chcesz, by świat był lepszy, żeby społeczeństwo działało fair, nie mów, że nie interesuje cię polityka, bo chcesz czy nie ona istnieje – dobra czy zła - ale bardzo interesuje się tobą.